Tôi biết đến The Ride of a Life time qua một lần lướt tin của bạn bè trên Facebook cá nhân, đọc lướt qua nội dung trên Good Read, tôi quyết định sẽ đọc quyển sách này để khởi đầu cho năm 2024. Mà thật ra, tôi thấy may mắn vì đây là một quyển sách hay mà bạn nên đọc qua, nhất là khi bạn thích coi phim sản xuất bởi Disney và các Studios con của hãng, để hiểu được một phần nào đó về người đứng đầu Disney trong suốt hơn 15 năm.
Nội dung chính
Trước tiên, nội dung sách cơ bản là câu chuyện mà tác giả Bob Igor kể sự nghiệp mà ông đi qua từ một cậu nhóc ở Brooklyn, New York, khởi đầu ở đài ABC với vị trí nhỏ, rồi từng bước phát triển lên các cột mốc cao hơn mà đỉnh cao đầu tiên là Chủ tịch và COO của Capital Cities/ABC. Sau khi được Disney mua lại vào năm 1996, ông trở thành COO và sau đó là CEO vào năm 2000, để từ đó suốt hơn 15 năm lèo lái con tàu Disney vượt qua mọi chướng ngại vật trong một thị trường đầy biến động.
Sách được chia làm hai phần nội dung, phần đầu tiên – Learning, là giai đoạn ông bắt đầu sự nghiệp và học hỏi kinh nghiệm tại ABC. Trong suốt quá trình này, ông được thử lửa với rất nhiều vị trí và thử thách, để đúc kết những bài học, trải nghiệm quý giá làm hành trang cho Phần 2 – Leading, là chuyến đi cuộc đời của ông với Disney. Ở phần này, những bài học ông chắt lọc trước đó được áp dụng, được gọt dũa để từ đó Bob tổng hợp và chia sẻ góc nhìn của ông về lãnh đạo, về cách sống, làm việc.
Trong suốt chuyến hành trình mà ông kể lại, điều đầu tiên mà ông có được là sự giáo dưỡng của ba mẹ, khi ba ông là người truyền cảm hứng để ông hình thành tình yêu với sách, sử dụng thời gian một cách hiệu quả và hơn hết là luôn cố gắng sống một cuộc sống ý nghĩa. Trong khi mẹ là người giúp ông hình thành niềm yêu thích với công nghệ, về cách mọi thứ hoạt động khi nhờ ông sửa chữa các vật dụng trong nhà khi cần. Với ông, gia đình là nền tảng, là nơi ông có được tình yêu dù đôi khi cuộc sống vật chất hơi khó khăn một chút.
Bên cạnh gia đình, hành trình ông đi qua có sự hỗ trợ rất nhiều từ cơ hội học hỏi và làm việc cùng với những đồng nghiệp tài năng, những người sếp – mentor có tâm có tầm. Đầu tiên là Roone – lãnh đạo tại ABC Sport/News – người luôn hướng đến sự hoàn hảo trong từng chi tiết của show mà ông thực hiện, thậm chí ông sẵn sàng dừng lại quá trình phát triển show để đảm bảo rằng mọi chi tiết đều đạt được độ hoàn hảo mà ông mong muốn.
Người thầy thứ hai là cặp đôi Tom và Dan, người mà Bob có cơ hội làm việc trực tiếp khi ABC được Capital Cities thâu tóm, vốn khiến ông đối mặt với những sự thay đổi nhất định về văn hoá và quy trình. Tuy nhiên, đây cũng lại là cơ hội để ông phát triển khi Tom & Dan nhận ra tiềm năng của ông để giao những tác vụ đủ thách thức để ông học hỏi. Ở họ, sự chân thực – thẳng thắn, sự nhất quán về mặt công việc là điều để Bob học hỏi và chính với văn hoá cho phép thử sai mà họ tạo ra, Bob đã tạo nhiều kết quả tốt hay dám đấu tranh cho những điều mình tin là đúng ,với sự tôn trọng tối đa dành cho họ.
Bên cạnh Michael Eisner, CEO của Disney mà Bob làm việc cùng, một người mà tôi nghĩ cũng có tác động rất lớn đến ông là Steve Jobs, theo cảm nhận của cá nhân, nhưng mức độ ảnh hưởng và câu chuyện như thế nào thì tôi để các bạn tìm hiểu để có những góc nhìn riêng của riêng bạn.
Thật ra nội dung sách khá đơn giản, và cách viết của ông rất tường minh, súc tích nhưng dễ hiểu. Hơn nữa, Disney nhà chuột vốn là một trong những công ty biết cách kể chuyện nhất thế giới, và không đơn giản khi bạn làm CEO của một doanh nghiệp như vậy mà lại không kể được một câu chuyện cho rành mạch. Cách viết, cách dẫn chuyện và từng câu chuyện Bob kể rất đơn giản, nhưng cuốn hút và thật sự thì bạn khó có thể đặt quyển sách xuống.
Bài học
Kĩ năng giao tiếp xuất sắc
Điều đầu tiên mà tôi cảm nhận là Bob có một khả năng giao tiếp thật sự tuyệt vời. Sự giao tiếp của ông, trước hết bao hàm sự tôn trọng dành cho người đối diện, dù đó là một cuộc giải quyết khủng hoảng đang diễn ra với Disney hay là quá trình đàm phán để thực hiện các thương vụ mua lại/sát nhập như Pixar – Marvel, v.v. Ông có thể áp đặt góc nhìn của mình cũng như thực hiện các hành động pháp lý một cách cứng rắn với Roy – Stanley khi họ có những hành động tiêu cực đến Disney. Hay trong suốt quá trình thương thảo với Steve Jobs để mua lại Pixar, vốn có ác cảm trước đó về cách làm việc của Disney hoặc với George Lucas, cha đẻ của Star Wars, ông có thể đứng ở vị thế một gã khổng lồ để thương thảo và áp đặt ý chí của mình. Tuy nhiên, với từng trường hợp ông đều dành thời gian để “làm bài tập”, để hiểu mong muốn của đối tác nhằm tìm ra giải pháp tháo gỡ những khúc mắc của họ.
Bên cạnh sự tôn trọng dành cho mong muốn của người đối diện, phía Bob còn thể hiện sự chân thành khi ông giao tiếp với họ, kết hợp với việc đảm bảo tuyệt đối duy trì những nguyên tắc ông áp dụng trong qua trình làm việc, trong quá trình xây dựng văn hoá ở Disney. Đơn cử là cách ông đối mặt với việc sa thải một vài nhân viên cấp cao, khi chính ông là người thuyết phục họ lên thuyền và cũng chính ông buộc phải ngồi xuống cùng họ, giải thích một cách tường minh nhất vì sao chuyến hành trình đó không ổn và mời họ dừng lại. Hay khi có những vi phạm nhất định về chuẩn mực đạo đức tại Disney, dù không muốn, hay dù vấn đề vẫn còn quá nhỏ, ông vẫn lựa chọn tôn trọng những nguyên tắc để đảm bảo sự công bằng. Và cách này hay cách khác, ông đều chọn cách ngồi xuống, nói chuyện trực tiếp với người đối diện để truyền tải thông điệp mà ông muốn.
Nếu bạn vẫn nghĩ điều này là xáo rỗng thì ví dụ này sẽ giải thích cho bạn được góc nhìn của cá nhân tôi. Nếu bạn đọc qua quyển Steve Jobs của Walter Isaacson, hay nhiều quyển sách/bài báo khác về Steve, bạn sẽ nhận ra ông tài năng, xuất chúng trong mặt giao tiếp nhưng không phải đơn giản để làm việc cùng. Nhưng chính ông, sau khi chia sẻ thật tình với Bob về căn bệnh ung thư tuỵ của mình, đã nói với vợ mình rằng: “I love that guy” khi bà đặt câu hỏi về sự tin tưởng ông dành cho Bob. Tôi nghĩ, không dễ để có được điều đó và sự chân thành, chính trực trong cách giao tiếp của Bob đã khiến ông có được một chuyến hành trình thật sự tuyệt vời.
Độ ưu tiên
Theo tôi, thì đây là một trong những điểm quan trọng nhất trong quyển sách này. Về cơ bản, một trong những việc ông làm khi bắt đầu chuyến xe với vai trò là CEO của Disney là đặt ra những định hướng và mục tiêu để lái chiếc tàu Disney. Tại thời điểm đó, trong suy nghĩ của ông có rất nhiều ý tưởng nhưng sau khi thảo luận của đồng nghiệp, ông được gợi ý chỉ giới hạn lại còn 3 mục tiêu ưu tiên hàng đầu để trước tiên, là ông tập trung với những mục tiêu đó, sau đó là ông có thể định hướng để phân phối đúng nguồn lực, thời gian vào đúng các vấn dề cần giải quyết
Dựa trên 3 mục tiêu quan trọng này, ông phát triển những câu chuyện xảy ra xung quanh chúng, từ việc tái định nghĩa Disney với các nội dung chất lượng cao, tới việc tích hợp công nghệ vào Disney để mang lại trải nghiệm người dùng hoàn toàn mới và việc biến Disney thành một công ty toàn cầu. Với những mục tiêu ưu tiên này, ông cùng các cộng sự vạch ra một bản đồ để toàn bộ nhân viên, ban lãnh đạo hiểu được nơi mà họ đang đi tới và cách thức thực hiện nó
Bên cạnh việc thiết lập độ ưu tiên này, một trong những điều mà tôi thích nhất khi ông trình bày kế hoạch dựa trên những yếu tố đó, là việc ông sẽ luôn hướng về tương lai, hướng về nơi mà ông muốn đưa Disney đi tới. Những vấn đề không hồi kết ở quá khứ không phải là nơi ông muốn dành sức lực của mình, để hối tiếc, mà đó là nơi để đưa ra những bài học quý giá để góp phần thúc đẩy cái tương lai mà ông hướng tới đó
Dám chấp nhận rủi ro
Một điểm mà tôi nhận thấy được, hay nói đúng hơn là một khuynh hướng đó là ông không bao giờ thoả hiệp với những ý tưởng bình thường, thay vào đó, ông luôn muốn và dám chấp nhận rủi ro để làm những điều mới, lạ, sáng tạo. Đọc sách, bạn sẽ nhận ra được rất nhiều lần Bob tiếp cận được những ý tưởng mới: của ông, của đồng nghiệp, những ý tưởng ngược dòng và ông sẽ luôn hành động để thúc đẩy sự phát triển của ý tưởng đó, để khiến nó trở thành hiện thực. Một ví dụ đơn cử là khi còn ở ABC, ông đã góp phần phát triển các tập phim về cảnh sát theo hướng nhạc kịch, hay Perk show dưới sự lãnh đạo của Tom – Dan như đã đề cập ở trên. Trong khi đó, ở Disney, ông có những nước đi táo bạo để mua lại Pixar, Marvel hay Star War, điều mà nhiều thành viên trong hội đồng quản trị hay các nhân viên không hoàn toàn ủng hộ.
Bạn sẽ còn thấy được sự “bướng bỉnh” của ông khi ông nhận ra rằng Strategic Department tại Disney, dù có vai trò quan trọng, lại chính là nơi tàn phá những ý tưởng mới, những ý tưởng sáng tạo hay làm phức tạp hoá quá trình kinh doanh. Đây là điều Steve Jobs đã than phiền khi Bob tiếp cận Steve lần đầu tiên. Ông thực hiện những bước đi cần thiết để cải tổ bộ phận này, đưa nó về đúng vị trí và thúc đẩy sự sáng tạo của Disney
Câu hỏi đặt ra ở đây là: Làm sao ông có thể thực hiện những điều này? Trước tiên, đó là việc ông dám chấp nhận thất bại khi thực hiện những bước đi đó. Cơ bản thôi: High risk, high return, bạn không thể đạt được thứ gì đó lớn lao mà không dám chấp nhận rủi ro. Hơn nữa, ông cũng đã được tạo điều kiện để thất bại và đó cũng là việc ông đảm bảo từ mình khi lãnh đạo Disney. Việc chấp nhận thất bại sẽ cho bạn những bài học cần thiết để thành công ở những lần sau đó
Nói đi thì cũng phải nói lại, ông cũng đã phải đạt được những mục tiêu cơ bản, cũng phải có được niềm tin của Tom – Dan tại ABC và sau này là hội đồng quản trị của Disney mới có thể dễ dàng thực hiện những bước đi táo bạo đó. Cơ bản điều dó xuất phát từ việc ông tôn trọng họ, đảm bảo kết quả tốt và nhận được sự tôn trọng ngược lại từ phái họ. Disney với Pixar, Disney với đoạn Marvel đỉnh cao cùng Black Panther – Captain Marvel và End Game là câu trả lời cho những nước đi mà ông hướng tới.
Đây là câu nói của Theodor Roosevelt trong “The Man in the Arena” mà ông chia sẻ, và tôi rất thích nó
“It is not the critic who counts; not the man who points out how the strong man stumbles, or where the doer of deeds could have done them better. The credit belongs to the man who is actually in the arena, whose face is marred by dust and sweat and blood.”
Theodor Roosevelt
Chấp nhận thay đổi
Một trong những thông điệp mà tác giả thường xuyên truyền tải là thay đổi hay là chết, là thích nghi với thế giới đầy biến động như hiện tại hay bị bỏ lại phía sau. Thông điệp này ông đã từng được thấm nhuần khi còn làm việc tại ABC với Roone và được áp dụng một cách triệt để khi ông đứng ở vị trí lãnh đạo tại Disney. Thương vụ ông thực hiện cùng Pixar – với rất nhiều công nghệ nền tảng để tạo ra những sản phẩm giá trị cao, hay thay đổi cách thức Disney truyền tải nội dung trong một thế giới đầy biến động hiện nay với Disney+ là mình chứng rất cụ thể cho điều này.
Nói về lý do thực hiện chúng, đây là đoạn mà tôi rất thích mà ông giải thích
The decision to disrupt businesses that are fundamentally working but whose future is in question – intentionally taking on short-term losses in the hope of generating long-term growth—requires no small amount of courage. Routines and priorities get disrupted, jobs change, responsibility is reallocated. People can easily become unsettled as their traditional way of doing business begins to erode and a new model emerges. It’s a lot to manage, from a personnel perspective, and the need to be present for your people—which is a vital leadership quality under any circumstances—is heightened even more. It’s easy for leaders to send a signal that their schedules are too full, their time too valuable, to be dealing with individual problems and concerns. But being present for your people – and making sure they know that you’re available to them—is so important for the morale and effectiveness of a company.
Bob Igor – The ride of a lifetime
Ông nói về tầm quan trọng của việc thay đổi, của việc đặt lợi ích lâu dài lên trên lợi ích của cá nhân và trong suốt quá trình thay đổi đó, sẽ có rất nhiều điều bị đập tan đi như cách làm việc cũ. Và quá trình đó, đòi hỏi sự can đảm rất lớn, nỗ lực rất lớn và đó là lúc vai trò lãnh đạo được thể hiện rõ ràng nhất khi họ cần phải đi cùng với tập thể, đảm bảo với họ rằng bạn ở đó cùng họ, luôn sẵn lòng vì họ là yếu tố quan trọng thúc đẩy quá trình thay đổi diễn ra, dù có khó khăn thế nào, vẫn có thể đạt tới kết quả tốt.
Yếu tố khác
Bên cạnh các bài học chính mà tôi lựa chọn ra ở trên, cũng có rất nhiều chia sẻ, bài học khác được lồng ghép trong suốt chuyến xe ông lái từ ngày đầu đến thời điểm sách được viết: việc dám nhận trách nhiệm – dám nhận sai, việc thừa nhận điều bản thân không biết hay luôn giữ sự lạc quan nhất định, đi kèm với đó là việc tìm kiếm những giải pháp để xử lý vấn đề. Một điểm khác khá hay là cách ông nhìn về việc tìm kiếm cơ hội để có được sự thăng tiến
Don’t let ambition get ahead of opportunity… It’s important to know how to find the balance—do the job you have well; be patient; look for opportunities to pitch in and expand and grow; and make yourself one of the people, through attitude and energy and focus, whom your bosses feel they have to turn to when an opportunity arises.
Bob Igor – The Ride of a life time
Đơn giản là bạn cứ kiên nhẫn làm tốt trước, và cho thấy sự sẵn sàng của mình khi cơ hội tới. Đừng để tham vọng đi trước quá xa dẫn tới phản tác dụng.
Cảm nhận cá nhân
Về mặt cá nhân, tôi nghĩ đây là một quyển sách ổn để bạn đọc, nhâm nhi cùng một tách cà phê – tách trà bởi ông, với vai trò là CEO của Disney, một trong những công ty kể chuyện hàng đầu của thế giới, cũng thể hiện năng lực cá nhân ông khi dẫn dẫn dắt bạn đi qua câu chuyện về một chuyến xe từ điểm xuất phát nhỏ bé đến đỉnh cao là người thuyền trưởng của con tàu Disney. Lối viết của tác giả đơn giản, ngắn gọn, súc tính nhưng đủ để truyền tải con người ông, mà theo tôi nghĩ là dễ gần, dễ hợp tác, dễ mến và dễ bị ông thuyết phục bởi sự thu hút sẵn có từ cách giao tiếp dành sự tôn trọng, thấu hiểu đến người đối diện.
Một điểm cá nhân tôi cảm thấy chưa quá xuất sắc đó là xuyên suốt những câu chuyện ông kể, điểm xuyết vào đó là một vài khó khăn, thất bại nhỏ nhưng chưa đủ lớn dể có thể có những bài học phi thường hơn thế. Tôi kì thật có thử kiếm một vài thất bại lớn mà ông gặp phải nhưng không kiếm được thông tin gì về vấn đề ấy. Nhưng tôi nghĩ, thất bại, khi đối mặt và chia sẻ thật lòng, sẽ mang lại bài học lớn hơn cùng sự tác động, thuyết phục lớn hơn. Ngoài ra, có những phần nội dung tôi nghĩ ông chia sẻ chưa đủ tới so với vai trò của nó, nhưng biết đâu được, với ông đó là những điểm xuyết cần có để nâng đỡ những phần nội dung khác. Điểm này, tôi để bạn tự đọc, tự cảm nhận.
Một điểm khác là sau khi rời vai trò lãnh đạo Disney vào năm 2020, ông đã được gọi trở lại vào năm 2022 để giải quyết những vấn dề khó khăn mà Disney gặp phải, tuy nhiên không phải bất kì chuyến tàu nào cũng dễ dàng khi lần trở lại này có vẻ khó khăn hơn trước đây. Bạn có thể cân nhắc đọc qua bài viết này trên Wall Street Journal.
Kết luận
The Ride of a lifetime – Chuyến xe cuộc đời là một tác phẩm hay để bạn đọc và hiểu về chuyến hành trình mà Bob Igor đi từ vị trí là một nhân viên của đài ABC, đi qua bao nhieu thăng trầm để trở thành người lái tàu của nhà chú chuột Mickey huyền thoại – Disney. Trong suốt quyển sách này, bạn sẽ thấy được rất nhiều bài học quý gí ở vị trí là một người nhân viên lẫn một người lãnh đạo có tâm có tầm, cùng những chia sẻ chân thành của tác gỉa – Bob Igor – với những khó khăn, áp lực trong cuộc sống nhưng vẫn luôn giữ một sự lạc quan, tích cực để hướng về tương lai tươi sáng phía trước.
Nhat Minh Ngo 